Gezelle

zondag 16 september 2012

“Hoe zeere vallen ze af, onhoorbaar in de lochten, en schier onzichtbaar, in de natte nevelvochten der droeve maand, die, ’t ijzervaste speur, ontembaar ingetreden, die al de onvruchtbaarheid, die al de onvriendelijkheden des Winters baant! Daar valt er nog een blad, daar nog een, uit de bogen der hooge boomenhalle, en ‘t.dwerscht den onbewogen octobermist: ’t en roert geen wind, geen een, maar ’t leken, ’t leken tranen, die men gevallen zou uit weenende oogen wanen: één kerkhof is ‘t!” Wow, dat viel niet mee, hè, om dat te lezen. En toch: probeert het, keer op keer, en laat je verleiden door de taal van een dichter die klinkt als muziek, en zie de beelden. Het is van Guido Gezelle, nee, niet “Gazelle”, de fiets waar jij mogelijk ’s ochtends naar school gaat. Gezelle. Een beroemde Vlaamse dichter, met een enorm taalgevoel en, even zo belangrijk, een oog voor detail. De man kon genieten van Gods natuur, de vogels in de lucht, de sterren aan de hemel. Lees het nog eens, zijn gedicht. En je ziet de bladeren vallen. Je hoort de stilte. Je ruikt de herfst. Dat maakte Guido Gezelle zo bijzonder. Een priester was hij, geboren en gestorven te Brugge (1830-1899), wilde eigenlijk missionaris zijn om Groot Brittannië te bekeren, maar werd uiteindelijk leraar in het taalonderwijs. Hij was zijn tijd ver vooruit. Hij was niet streng in de leer voor wat betreft de kerk én het onderwijs, hield van de eenvoud van de taal, en stelde zijn leerlingen centraal. Dat geeft spanningen. Bovendien werden zijn gedichten te fijnzinnig gevonden, zijn taalgebruik te beeldend; hij en het was allemaal te lieflijk voor die tijd. Een profeet wordt nooit in eigen land geëerd. Pas na zijn dood volgde de furore, zeker in de tijd van het Rijke Roomse leven, maar ook dat is weer passé. Guido Gezelle is verleden tijd. Vanochtend kwam ik hem tegen op de achterkant van een kerkboekje. Een literair virtuoos. Maar de eenvoud zelve. “Dichten is geen kunste, kom, geen kunste, dichten is een gunste Gods, een gunste!”